- een huis in de oorlog - verhaal van onderduikers en onderduikverleners
Originele bouwtekening.
Werkelijk heeft het pand maar twee verdiepingen
Mijn geboortehuisI
Ik ben in 1958 in de Hemonystraat 14 geboren en ik heb er tot 1976 gewoond. Mijn ouders hadden daar in die tijd een groentewinkel. Wij woonden de eerste 13 jaar achter de winkel, daarna verhuisden we naar de 1e verdieping. Tijdens mijn studie, rond 1980, ben ik teruggekeerd naar de Hemonystraat 14, ditmaal op de zolderverdieping. Dat is de 3e etage aan de voorzijde, de voormalige kolenopslag en opslagboxen voor de 1e en 2e verdieping.
Daar vond ik in 1982 op het plafond van de zolderkamer aan de achterzijde van het huis papieren van Joodse onderduikers.
De onderduikers
Uit de gevonden papieren kunnen we met grote zekerheid zeggen dat op de zolder 10 Joden ondergedoken hebben gezeten. Deze conclusie wordt onderbouwd door onder andere de Archiefkaarten van Westerbork waaruit blijkt dat alle 10 gelijktijdig naar Westerbork zijn getransporteerd en ook allen in barak 67 zijn geplaatst. Barak 67 is de strafbarak. Daar kwam je bijvoorbeeld in als je je had onttrokken aan de oproep voor de ‘tewerkstelling’ in het oosten.
Het betreft hier de families Schavrien, Van Straten en Duveen. Slechts één van de gedeporteerden overleeft de oorlog.
Onderduikverleners
Op de 2e etage woonden Menke Schmöl-van der Meulen (oma), Pieterdina Edens (moeder) en Carolina Wennink (dochter).
Tussen de papieren van de Joodse onderduikers vond ik ook distributiebonnen op naam van Menke Schmöl-van der Meulen.
Zij zijn ware helden, die niet zonder kleerscheuren de oorlog hebben overleefd.
Speciale dank gaat uit naar:
Doete Regts, met wie ik dit onderzoek samen heb gedaan,
Jim Terlingen, voor zijn hulp en inbreng rondom de tweeling Debora en Judith Schavrien,
de medewerkers van het Nationaal Archief , het Amsterdams Archief, het NIOD en in het bijzonder
Gerard en René Kluver, de zonen van Cary Wennink.
Daarnaast dank voor de mooie verhalen van Wim, Jim en Anna ten Have.
Groenteman Hesp, in winkelraam ‘voor Joden verboden’
Carolina Wennink
Saul Schavrien, zolder Hemonystraat 14