Judith & Debora Schavrien

Waar het voor mij begon.

Ergens rond 1960 kreeg mijn vader van mevrouw ten Have-Hesp te horen dat er tijdens de oorlog onderduikers op zolder hadden gezeten. Ten Have-Hesp is de dochter van de groenteboer Hesp die op Hemonystraat 14 zijn winkel had van 1921 tot 1950. De onderduikers waren verraden!

Dit verhaal heeft me altijd beziggehouden en heeft ertoe geleid om op zoek te gaan naar bewijs van de aanwezigheid van de onderduikers. 

En inderdaad vond ik een stuk krant, persoonlijke papieren, foto’s en een spaarpotje met daarin 1 cent. Namen op de papieren: Schavrien, Duveen, Rosenberg, van Straten en Schmöl-van der Meulen.

Na onderzoek zijn we er bijna zeker van dat er 10 personen ondergedoken hebben gezeten of deels daar hebben gezeten. De eerste onderbouwing hiervoor is het gelijktijdige transport naar Westerbork en plaatsing in barak 67, de strafbarak. Je kwam in de strafbarak als je bijvoorbeeld ondergedoken had gezeten en opgepakt werd.

Het begin

Om een goed beeld te krijgen van hoe deze mensen in deze gevaarlijke oorlogstijd bij elkaar gekomen zijn, gaan we terug naar de periode vóór 5 mei 1940. We hebben redelijk goed kunnen traceren hoe deze mensen elkaar hebben ontmoet.

Saul Schavrien en zijn vrouw Debora Schavrien-Menist  woonden van 8 januari 1931 tot 11 september 1938 in de Tweede Jacob van Campenstraat 112 2e verdieping. Zij woonden daar samen met hun beide zoons Joseph en Jacob.

Saul en Debora verhuisden op 11 augustus 1938 naar de eerste verdieping voorzijde van de Gerard Doustraat 94. 

Joseph Schavrien en zijn vrouw Margaretha Schavrien-van der Meulen verhuisden op 14 augustus 1936 naar de Stadhouderskade 91 3e verdieping.

Jacob Schavrien en zijn vrouw Ella Schavrien-Ziff verhuisden op 2 juli 1939 naar de 1e verdieping van Tweede Jacob van Campenstraat 112.

Op die 1e verdieping van de Tweede Jacob van Campenstraat woonde in de periode van 14 mei 1929 tot 15 mei 1939 Menke Schmöl-van der Meulen met haar dochter Pieterdina Edens en kleindochter Carolina Wennink,. Zij verhuisden naar de 2e verdieping van de Hemonystraat 14.

Het lijkt er op dat de familie Schavrien en de familie van Menke Schmöl-van der Meulen elkaar kenden vanuit de Tweede Jacob van Campenstraat.

De driehoek Stadhouderskade 91, Gerard Doustraat 94 en Hemonystraat 14 is gezien afstand klein. Het ligt voor de hand dat men elkaar na de verhuizingen op straat moet zijn tegengekomen.

We weten niet of er intensief contact is geweest.

Emanuel van Straten is getrouwd met Reintje Duveen. De broer van Reintje is Adolf Duveen en is getrouwd met Mina Rosenberg.

Van Reintje van Straten-Duveen zijn er stukken gevonden die te maken hadden met haar gezondheid: een bezoek aan arts De Miranda en de Kliniek Allergische Ziekten.

Emanuel en zijn vrouw Reintje woonden in de Hoendiepstraat 51 1e verdieping.

Van Adolf Duveen en Mina Duveen-Rosenberg is maar een regel te vinden in de gevonden stukken. Zover wij kunnen nagaan zijn er geen kinderen geboren in dit huwelijk. 

Adolf en Mina woonden tijdens de oorlog op de Zeedijk 56 2e verdieping.